Kilkanaście kilometrów na wschód od Zielonej Góry, na łagodnych wzgórzach między Zaborem a Łazem, rozciąga się największa samorządowa winnica w Polsce. 35 hektarów winorośli uprawianych przez kilkunastu lokalnych winiarzy to nie tylko spektakularny widok – to żywy dowód na to, że lubuska tradycja winiarska wraca do regionu z pełną mocą. U stóp winnicy stoi Lubuskie Centrum Winiarstwa, punkt wyjścia do eksploracji lokalnej kultury wina i główny przystanek na Lubuskim Szlaku Wina i Miodu.
- piękne widoki przypominające Toskanię
- różnorodność win od lokalnych winiarzy
- warsztaty i degustacje w Lubuskim Centrum
- zabytkowe beczki z przedwojennych winiarni
- idealne miejsce na weekendowy wypad
Największa samorządowa winnica w kraju
Winnica Samorządowa w Zaborze powstała w 2013 roku, kiedy pierwsze sadzonki trafiły do ziemi. Dziś na wzgórzach o wysokości od 67 do 105 metrów nad poziomem morza rośnie ponad 20 odmian winorośli, z których powstają wina białe, czerwone, różowe i musujące. To miejsce ma szczęście do klimatu – warunki tu panujące należą do najlepszych w okolicach Zielonej Góry.
Winnicę dzierżawi trzynastu lubuskich winiarzy od Uniwersytetu Zielonogórskiego, który jest właścicielem terenu. Każdy prowadzi swoją działkę, produkuje wino pod własną marką. Dzięki temu można tu poznać różne podejścia do winiarstwa, różne style i filozofie pracy z winogronami.
Spacer między rzędami winorośli, zwłaszcza w okresie wegetacji, robi wrażenie. Łagodne pagórki porośnięte zielenią krzewów, w tle wieża kościoła i dach zabytkowego pałacu – krajobraz przypomina bardziej Toskanię niż polski zachód. We wrześniu, gdy grona nabierają ciężaru i koloru, winnica zamienia się w scenę dla jednego z najważniejszych wydarzeń w regionie.
Lubuskie Centrum Winiarstwa – baza wypadowa do świata wina
U podnóża winnicy stoi budynek nawiązujący formą do tradycyjnej wiejskiej architektury. To Lubuskie Centrum Winiarstwa, otwarte w październiku 2015 roku. Centrum powstało jako efekt projektu mającego rozwijać markę i potencjał turystyczny województwa lubuskiego, a przy okazji integrować środowisko winiarzy i przypominać o wielowiekowej tradycji uprawy winorośli na tych terenach.
W środku czekają trzy główne sale. Multimedialna służy do szkoleń, prezentacji i prelekcji o winie. Konferencyjna to miejsce warsztatów winiarskich, sommelierskich i kulinarnych. Jest też punkt informacji turystycznej, gdzie można dowiedzieć się więcej o Lubuskim Szlaku Wina i Miodu oraz zaplanować dalszą trasę po regionie.
Jedną z ciekawszych atrakcji Centrum są zabytkowe beczki z dawnej Lubuskiej Wytworni Win – autentyczne świadectwo przedwojennej historii winiarstwa w regionie.
Centrum pełni funkcję muzealną, edukacyjną i turystyczną. Zgromadzono tu archiwalne zbiory pokazujące dziedzictwo lubuskiego winiarstwa, które przed wojną było jedną z wizytówek tych terenów. Sala edukacyjna to miejsce, gdzie organizowane są warsztaty i prezentacje dla wszystkich zainteresowanych tematyką wina – od początkujących po zaawansowanych.
Co można tu zobaczyć i doświadczyć
Zwiedzanie winnicy z przewodnikiem to podstawa. Podczas takiego spaceru dowiesz się o różnych odmianach winorośli rosnących na stokach, o procesie produkcji wina od krzewu do butelki, o specyfice klimatu i gleby w tym miejscu. Przewodnicy opowiadają też o codziennej pracy winiarzy – a ta wbrew pozorom nie ogranicza się do zbiorów we wrześniu.
Degustacje prowadzone przez doświadczonych sommelierów to szansa na poznanie win z różnych szczepów i winnic działających na terenie Winnicy Samorządowej. Każdy z trzynastu winiarzy ma swoją historię, swój styl, swoje ulubione odmiany. Podczas degustacji można porównać, jak różnie smakują wina z tego samego terenu, ale wyprodukowane przez różnych ludzi.
Centrum organizuje też warsztaty dla początkujących – „Poznaj podstawy winiarstwa” to cykl spotkań, podczas których można nauczyć się rozpoznawać odmiany, oceniać wino, zrozumieć etykiety. Są również wydarzenia kulinarne, gdzie wino spotyka się z lokalną kuchnią.
Winobranie – święto winnicy i całego regionu
We wrześniu, gdy nadchodzi czas zbiorów, Winnica Samorządowa staje się sceną dla corocznego Winobrania. To wydarzenie, które ściąga tłumy – nie tylko turystów, ale też przedstawicieli samorządów, środowiska akademickiego i oczywiście samych winiarzy z całego województwa.
Program Winobrania jest bogaty. Korowód wyrusza z Lubuskiego Centrum Winiarstwa na winnicę, gdzie uczestnicy dostają fartuchy, koszyki i sekatory, by wspólnie zbierać winogrona. Potem następuje tradycyjne tłoczenie owoców – można w tym wziąć udział i poczuć się jak prawdziwy winiarz. Jarmark winiarski przy parkingu Centrum to okazja do zakupu win od lokalnych producentów, degustacji i rozmów z twórcami.
Dla dzieci przygotowano osobny program – warsztaty plastyczne, malowanie na szkle, mini plener malarski, gry terenowe i konkursy. Jest też spacer historyczny „Od Pałacu do Winnicy” z przewodnikiem, który opowiada o historii Zaboru i okolicy.
Winnica Samorządowa należy do Uniwersytetu Zielonogórskiego, choć nazwa sugeruje własność samorządu. To efekt współpracy uczelni z władzami wojewódzkimi, która zaowocowała powstaniem tego wyjątkowego miejsca.
Dla kogo jest to miejsce
Winnica i Centrum są na tyle uniwersalne, że każdy znajdzie tu coś dla siebie. Miłośnicy wina docenią możliwość poznania producentów i ich win, spaceru po winnicy w towarzystwie ludzi, którzy na co dzień pracują z winogronami. Rodziny z dziećmi, zwłaszcza podczas Winobrania, znajdą atrakcje dla młodszych – warsztaty, zabawy, a przy okazji piękne widoki na pagórki i otwartą przestrzeń do biegania.
Osoby zainteresowane historią regionu mogą zagłębić się w archiwalne zbiory pokazujące przedwojenną tradycję lubuskiego winiarstwa. Nie każdy wie, że przed II wojną światową Zielona Góra i okolice były ważnym ośrodkiem produkcji wina w Europie Środkowej – Winnica Samorządowa i Centrum przypominają o tym dziedzictwie i starają się je odbudować.
Grupy i wycieczki znajdą tu bazę do poznania szerszego kontekstu – Lubuskiego Szlaku Wina i Miodu, który łączy kilkadziesiąt winnic i pasiek w województwie. Centrum służy jako punkt informacyjny i naturalne miejsce startu dla takiej trasy.
Zabór i okolice – co jeszcze warto zobaczyć
Zabór to niewielka miejscowość, ale z ciekawą historią. Zabytkowy pałac, którego dach widać z winnicy, to kolejny punkt warty odwiedzenia. Trwają prace nad rewitalizacją parku pałacowego, więc w przyszłości to miejsce może stać się jeszcze bardziej atrakcyjne.
Kilkanaście kilometrów na zachód leży Zielona Góra – stolica lubuskiego winiarstwa. Warto tam zajrzeć, by zobaczyć Centrum Nauki Keplera z Planetarium, Palmiarnię i Park Winny z pokazową winnicą w samym centrum miasta. Odrestaurowana starówka, sześćdziesiąt figurek Bachusa rozsianych po mieście dla turystów, stadion żużlowy Falubazu – to wszystko tworzy kontekst dla wizyty na Winnicy Samorządowej.
Lubuski Szlak Wina i Miodu prowadzi dalej przez region, łącząc dziesiątki mniejszych i większych winnic. Każda ma swoją specyfikę, swoje wina, swoją historię. Zabór i Winnica Samorządowa są naturalnym punktem wyjścia do eksploracji tego szlaku.
Informacje praktyczne – godziny, ceny, dojazd
Lubuskie Centrum Winiarstwa jest otwarte dla turystów praktycznie codziennie – obsługa gości odbywa się na bieżąco. Warto jednak wcześniej sprawdzić aktualny harmonogram wydarzeń na stronie centrumwiniarstwa.pl, bo wiele atrakcji – jak warsztaty czy degustacje – odbywa się w konkretnych terminach i wymaga wcześniejszej rezerwacji.
Winobranie organizowane jest we wrześniu, zazwyczaj w ostatnim tygodniu miesiąca, w weekend. Program startuje około godziny 10:00 i trwa do wczesnego popołudnia. Wiele atrakcji podczas tego wydarzenia jest bezpłatnych – warsztaty winiarskie, plastyczne, rękodzielnicze, zabawy dla dzieci.
Ceny zwiedzania winnicy z przewodnikiem i degustacji warto sprawdzić bezpośrednio w Centrum lub na ich stronie internetowej, bo mogą się różnić w zależności od programu i liczby osób. Enowarsztaty dla początkujących to zazwyczaj kilkugodzinne sesje w weekendy.
Dojazd z Zielonej Góry zajmuje około 20 minut samochodem. Z miasta trzeba jechać na wschód drogą w stronę Sulechowa, Zabór jest dobrze oznaczony. Parking znajduje się przy Lubuskim Centrum Winiarstwa. Dojazd komunikacją publiczną jest możliwy, ale wymaga sprawdzenia rozkładu jazdy autobusów kursujących między Zieloną Górą a Zaborem.
Na zwiedzanie winnicy, spacer po okolicy i wizytę w Centrum warto przeznaczyć co najmniej 2-3 godziny. Jeśli planujesz degustację, warsztaty lub udział w Winobraniu, lepiej zarezerwować pół dnia. Teren jest otwarty, więc wygodne obuwie i nakrycie głowy w słoneczne dni to dobry pomysł. Winnica leży na wzgórzach, więc przygotuj się na spacer pod górę – widoki z góry są tego warte.