Brama Krośnieńska w Sulechowie to jedyny zachowany fragment czterech bram miejskich, które kiedyś otaczały to małe lubuskie miasto. Wzniesiona w stylu barokowym, zdobiona pilastrami i kartuszami, jest jednym z nielicznych tego typu obiektów w całym powiecie zielonogórskim. Choć przez lata uważano, że pochodzi z 1704 roku, najnowsze badania staroniemieckich kronik przesuwają jej powstanie co najmniej pół wieku wstecz – najprawdopodobniej do połowy XVII wieku.
Brama pełniła kluczową funkcję komunikacyjną – przez nią podróżni przemierzali szlak handlowy z Krosna Odrzańskiego w kierunku Poznania i z powrotem. Stąd właśnie wzięła się jej nazwa. Dziś stanowi symbol miasta i punkt obowiązkowy dla każdego, kto odwiedza Sulechów.
- unikalna barokowa architektura
- historia z XVI wieku
- symbol Sulechowa
- piękne zdobienia orła
- bliskość innych atrakcji
Architektura i zdobienia Bramy Krośnieńskiej
Brama została wzniesiona z czerwonej cegły w charakterystycznym stylu barokowym. Od strony zewnętrznej, zwróconej w kierunku Krosna Odrzańskiego, znajduje się kartusz z koronowanym orłem, otoczony bogatą dekoracją akantowo-laurową. To właśnie ten orzeł uratował bramę przed zniszczeniem w czasach hitlerowskich – miejscowy miłośnik zabytków przekonał niemieckich decydentów, że przedstawia on orła niemieckiego, nie polski.
Od strony rynku i ratusza widnieje XIX-wieczny herb Sulechowa z czasów brandenbursko-pruskich. Przedstawia stróża miejskiego stojącego między dwiema wieżami i trzymającego halabardę. Całość tworzy spójną kompozycję, która mimo upływu wieków zachowała swój reprezentacyjny charakter.
Brama Krośnieńska jest jedyną zachowaną bramą miejską w całym powiecie zielonogórskim. Pierwotnie Sulechów posiadał cztery bramy: Świebodzińską, Zielonogórską, Królewską i Krośnieńską.
Historia murów obronnych Sulechowa
Średniowieczne mury obronne Sulechowa powstały w XIV wieku. Zbudowano je z kamienia polnego i zaprawy wapiennej, a w XV i XVI wieku podwyższono dla lepszej ochrony miasta. Pierwotnie miały grubość do 1,2 metra i wysokość sięgającą 5 metrów, a ich całkowita długość wynosiła około 1100 metrów, zamykając w sobie obszar historycznego centrum.
Początkowo w murach znajdowały się tylko dwie bramy – Świebodzińska od północy i Zielonogórska od południa. Na początku XVIII wieku, wraz z rozwojem miasta, dobudowano dwie kolejne: Królewską i Krośnieńską. W XIX wieku, gdy fortyfikacje straciły znaczenie obronne, zaczęto je systematycznie rozbierać. Do dziś przetrwało jednak ponad 300 metrów murów.
Co jeszcze zobaczyć w okolicy bramy
Brama Krośnieńska znajduje się przy ulicy Okrężnej, na wysokości kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego. To doskonały punkt startowy do zwiedzania historycznego centrum Sulechowa. Tuż obok bramy zachował się jeden z najdłuższych fragmentów murów miejskich, który ciągnie się wzdłuż ulicy i tworzy malowniczą kulisę dla spacerów.
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, położony między bramą a rynkiem, to najstarsza świątynia w mieście. Jej budowę rozpoczęto jeszcze w XIII wieku, a obecny późnogotycki wygląd pochodzi z późniejszych stuleci. W XVI wieku w wieży kościelnej powstała pierwsza w Sulechowie biblioteka.
Z bramy zaledwie kilka minut spacerem dzieli turystów od Placu Ratuszowego z renesansowym ratuszem z końca XVI wieku. Choć w XVII wieku podczas wojny trzydziestoletniej budynek uległ sporym uszkodzeniom i długo stał w ruinie, po odbudowie odzyskał swój reprezentacyjny charakter. Warto zwrócić uwagę na dwie wieże – wyższą od zachodu i niższą od południa.
Dla kogo jest ta atrakcja
Brama Krośnieńska to miejsce, które zainteresuje przede wszystkim miłośników historii i architektury. Nie jest to spektakularna atrakcja na miarę wielkomiejskich zabytków, ale ma swój unikalny charakter – to jeden z nielicznych zachowanych przykładów barokowej bramy miejskiej w tej części Polski.
Rodziny z dziećmi mogą potraktować wizytę przy bramie jako element spaceru po Sulechowie, łącząc ją z oglądaniem murów obronnych i zwiedzaniem centrum miasta. Sama brama nie wymaga wiele czasu – wystarczy 10-15 minut, by spokojnie obejrzeć zdobienia z obu stron i zrobić kilka zdjęć.
Dla osób przemierzających szlaki rowerowe przez Lubuskie, Sulechów może być przyjemnym przystankiem. Miasto leży niedaleko Zielonej Góry (około 20 kilometrów) i jest dobrze skomunikowane z główną trasą między Poznaniem a Zieloną Górą.
Według najnowszych badań, Brama Krośnieńska została wymieniona już w kronice miejskiej z 1655 roku jako „Brama Nowa”. Dopiero w kronice z 1753 roku pojawiła się nazwa „Nowa albo Krośnieńska”.
Inne zabytki warte uwagi w Sulechowie
Sulechów to miasto, które warto poznać szerzej. Zamek Książęcy przy Alei Wielkopolskiej powstał pod koniec XIV wieku jako niewielka warownia. W XIX wieku przeszedł gruntowną przebudowę w stylu klasycystycznym, podczas której wyburzono sporą część pierwotnej zabudowy. Do dziś zachowała się średniowieczna wieża oraz fragment zachodnich ścian. Obok zamku stoi późnobarokowy zbór kalwiński, w którym obecnie odbywają się koncerty.
Fragmenty murów miejskich można zobaczyć w kilku miejscach. Poza odcinkiem przy Bramie Krośnieńskiej, dobrze zachowane fragmenty znajdują się przy ulicach Jana Pawła II, Magazynowej oraz przy Nowym Rynku. Największy fragment ciągnie się wzdłuż ulicy Okrężnej.
Warto też zajrzeć na Plac Ratuszowy, gdzie oprócz samego ratusza zachowało się kilka zabytkowych kamienic. Niektóre z nich powstały w połowie XIX wieku i reprezentują styl klasycystyczny z elementami eklektycznymi i secesyjnymi.
Informacje praktyczne dla zwiedzających
Lokalizacja: Brama Krośnieńska znajduje się przy ulicy Okrężnej w Sulechowie, na wysokości kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego. Do bramy można dojść pieszo z centrum miasta w kilka minut.
Dostępność: Brama jest dostępna bezpłatnie przez całą dobę. Można ją oglądać z obu stron – zarówno od strony zewnętrznej (z kartuszem z orłem), jak i od strony rynku (z herbem miasta). Nie ma tu przewodników ani punktu informacyjnego, ale sama brama jest na tyle czytelna, że nie wymaga specjalnego komentarza.
Jak dojechać: Sulechów leży przy drodze krajowej nr 32 łączącej Zieloną Górę z Poznaniem. Z Zielonej Góry to około 20 kilometrów, z Poznania niecałe 100 kilometrów. Miasto posiada obwodnicę, więc dojazd do centrum jest wygodny. Parking można znaleźć w pobliżu rynku lub przy ulicy Okrężnej.
Ile czasu przeznaczyć: Sama brama to kwestia 10-15 minut. Jeśli jednak chce się zobaczyć całe centrum Sulechowa wraz z murami, ratuszem, zamkiem i kościołem, warto zarezerwować około 1,5-2 godzin. To wystarczająco dużo czasu, by spokojnie przejść się po mieście i zrobić przerwę na kawę w jednej z kawiarni przy rynku.
Punkt informacji turystycznej: Znajduje się w budynku zamku przy Alei Wielkopolskiej. Tam można uzyskać więcej informacji o zabytkach Sulechowa, zobaczyć pamiątki z dawnych lat i zdjęcia miasta z różnych okresów historycznych.
Najlepszy czas na wizytę: Brama wygląda efektownie o każdej porze roku, ale szczególnie fotogenicznie prezentuje się wiosną i latem, gdy okoliczne drzewa są zielone. Warto też odwiedzić Sulechów podczas lokalnych wydarzeń kulturalnych, gdy miasto tętni życiem.
Orzeł widniejący na zewnętrznej stronie bramy został uratowany przed zniszczeniem w czasach hitlerowskich dzięki pomysłowości miejscowego miłośnika zabytków, który przekonał władze, że to orzeł niemiecki, a nie polski.
Sulechów to miejsce, które często jest pomijane przez turystów – większość osób po prostu przejeżdża przez nie w drodze do Zielonej Góry lub Poznania. A szkoda, bo to małe miasto ma do zaoferowania sporą dawkę historii na niewielkiej przestrzeni. Brama Krośnieńska jest tego najlepszym przykładem – skromna, ale autentyczna, z ciekawą historią i zachowanymi detalami, które pozwalają wyobrazić sobie, jak wyglądało życie w średniowiecznym mieście otoczonym murami obronnymi.